Niewydolność jelit i prehabilitacja – jak możesz się chronić przed powikłaniami?

{{brizy_dc_image_alt imageSrc=

Jelita odpowiadają za wchłanianie składników odżywczych, wody i elektrolitów. Gdy przestają działać prawidłowo, organizm nie dostaje tego, czego potrzebuje do życia. Taki stan nazywamy niewydolnością jelit (Pironi i in., 2023).

Może ona rozwinąć się m.in. po operacjach jelit, w przebiegu chorób zapalnych jelit lub przy poważnych zaburzeniach trawienia i wchłaniania.

Objawy, na które warto zwrócić uwagę:

  • niezamierzona utrata masy ciała
  • przewlekłe biegunki
  • osłabienie i brak siły
  • niedobory witamin i minerałów
  • gorsze gojenie ran i częstsze infekcje.

Wczesna reakcja ma ogromne znaczenie — im szybciej problem zostanie zauważony, tym większa szansa na uniknięcie poważnych powikłań (Pironi i in., 2023).

Czym jest prehabilitacja?

Prehabilitacja to przygotowanie organizmu do leczenia (np. operacji) jeszcze zanim się ono rozpocznie. Jej celem jest wzmocnienie ciała, aby lepiej poradziło sobie ze stresem choroby i szybciej wróciło do formy (NCEZ, b.d.; Prehabilitacja.pl, b.d.-a).

Obejmuje: 

  • wsparcie żywieniowe
  • odpowiednią aktywność fizyczną
  • edukację i wsparcie psychiczne.

U osób z chorobami jelit kluczową rolę odgrywa odpowiednie żywienie.

Dlaczego żywienie jest tak ważne?

Chore jelita często gorzej wchłaniają składniki odżywcze, a to prowadzi do niedożywienia i osłabienia organizmu. Dobrze zaplanowane wsparcie żywieniowe pomaga:

  • poprawić siłę i odporność 
  • lepiej znieść operację lub leczenie
  • szybciej wracać do zdrowia
  • zmniejszyć ryzyko powikłań (Prehabilitacja.pl, b.d.-a).

Co może obejmować wsparcie żywieniowe?

Modyfikację diety

  • Więcej białka, odpowiednia ilość kalorii i mniejsze, częstsze posiłki pomagają organizmowi się wzmocnić (NCEZ, b.d.).

Doustne preparaty odżywcze (ONS)

  • To gotowe napoje bogate w energię, białko, witaminy i minerały. Stosuje się je, gdy zwykła dieta nie wystarcza (IGiChP, 2025).

Leczenie żywieniowe

  • W cięższych przypadkach stosuje się żywienie dojelitowe lub dożylne, aby zapobiec wyniszczeniu organizmu (Pironi i in., 2023).

Co możesz zrobić jako pacjent?

  • obserwuj masę ciała i apetyt
  • nie ignoruj przewlekłych biegunek i osłabienia
  • zapytaj lekarza o ocenę stanu odżywienia
  • rozważ konsultację z dietetykiem klinicznym
  • stosuj zalecone preparaty odżywcze (Prehabilitacja.pl, b.d.-a; IGiChP, 2025).

Prehabilitacja to sposób na wzmocnienie organizmu jeszcze przed leczeniem. Dobrze odżywione ciało lepiej radzi sobie z chorobą i szybciej wraca do sprawności.

Autor: mgr Anna Święcka

Dietetyk kliniczny, specjalista żywienia zbiorowego

Piśmiennictwo:

  1. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. (b.d.). Prehabilitacja.
  2. Prehabilitacja.pl. (b.d.-a). Prehabilitacja żywieniowa w praktyce klinicznej.
  3. Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” / IGiChP. (2025). Prehabilitacja – zalecenia żywieniowe.
  4. Pironi, L., i in. (2023). ESPEN guideline on chronic intestinal failure in adults. Clinical Nutrition, 42, 1940–2021