Niewydolność jelit i prehabilitacja – jak możesz się chronić przed powikłaniami?
Jelita odpowiadają za wchłanianie składników odżywczych, wody i elektrolitów. Gdy przestają działać prawidłowo, organizm nie dostaje tego, czego potrzebuje do życia. Taki stan nazywamy niewydolnością jelit (Pironi i in., 2023).
Może ona rozwinąć się m.in. po operacjach jelit, w przebiegu chorób zapalnych jelit lub przy poważnych zaburzeniach trawienia i wchłaniania.
Objawy, na które warto zwrócić uwagę:
- niezamierzona utrata masy ciała
- przewlekłe biegunki
- osłabienie i brak siły
- niedobory witamin i minerałów
- gorsze gojenie ran i częstsze infekcje.
Wczesna reakcja ma ogromne znaczenie — im szybciej problem zostanie zauważony, tym większa szansa na uniknięcie poważnych powikłań (Pironi i in., 2023).
Czym jest prehabilitacja?
Prehabilitacja to przygotowanie organizmu do leczenia (np. operacji) jeszcze zanim się ono rozpocznie. Jej celem jest wzmocnienie ciała, aby lepiej poradziło sobie ze stresem choroby i szybciej wróciło do formy (NCEZ, b.d.; Prehabilitacja.pl, b.d.-a).
Obejmuje:
- wsparcie żywieniowe
- odpowiednią aktywność fizyczną
- edukację i wsparcie psychiczne.
U osób z chorobami jelit kluczową rolę odgrywa odpowiednie żywienie.
Dlaczego żywienie jest tak ważne?
Chore jelita często gorzej wchłaniają składniki odżywcze, a to prowadzi do niedożywienia i osłabienia organizmu. Dobrze zaplanowane wsparcie żywieniowe pomaga:
- poprawić siłę i odporność
- lepiej znieść operację lub leczenie
- szybciej wracać do zdrowia
- zmniejszyć ryzyko powikłań (Prehabilitacja.pl, b.d.-a).
Co może obejmować wsparcie żywieniowe?
Modyfikację diety
- Więcej białka, odpowiednia ilość kalorii i mniejsze, częstsze posiłki pomagają organizmowi się wzmocnić (NCEZ, b.d.).
Doustne preparaty odżywcze (ONS)
- To gotowe napoje bogate w energię, białko, witaminy i minerały. Stosuje się je, gdy zwykła dieta nie wystarcza (IGiChP, 2025).
Leczenie żywieniowe
- W cięższych przypadkach stosuje się żywienie dojelitowe lub dożylne, aby zapobiec wyniszczeniu organizmu (Pironi i in., 2023).
Co możesz zrobić jako pacjent?
- obserwuj masę ciała i apetyt
- nie ignoruj przewlekłych biegunek i osłabienia
- zapytaj lekarza o ocenę stanu odżywienia
- rozważ konsultację z dietetykiem klinicznym
- stosuj zalecone preparaty odżywcze (Prehabilitacja.pl, b.d.-a; IGiChP, 2025).
Prehabilitacja to sposób na wzmocnienie organizmu jeszcze przed leczeniem. Dobrze odżywione ciało lepiej radzi sobie z chorobą i szybciej wraca do sprawności.
Autor: mgr Anna Święcka
Dietetyk kliniczny, specjalista żywienia zbiorowego
Piśmiennictwo:
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. (b.d.). Prehabilitacja.
- Prehabilitacja.pl. (b.d.-a). Prehabilitacja żywieniowa w praktyce klinicznej.
- Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” / IGiChP. (2025). Prehabilitacja – zalecenia żywieniowe.
- Pironi, L., i in. (2023). ESPEN guideline on chronic intestinal failure in adults. Clinical Nutrition, 42, 1940–2021